Jesień 2021, nr 3

Zamów

Formy współczesnej bezreligijności

José Casanova, za nim Charles Taylor. Fot. Institute for Social Justice / YouTube

Nie ma czegoś takiego jak ateizm abstrakcyjny. Którego Boga dany człowiek odrzuca? Czy to postprotestantyzm, postkatolicyzm, postislam, posthinduizm, postbuddyzm? Nie ma też abstrakcyjnej bezreligijności. Jej formy są niezliczonymi przekształceniami doświadczeń religijnych i światopoglądów.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Choć nauki społeczne badają religię, zjawiska religijne, a także przekonania i praktyki religijne od ponad dwustu lat, badania nad drugą stroną religijności – czyli nad bezreligijnością – znajdują się dopiero w powijakach*. Co więcej, do niedawna socjologia religii na Zachodzie, szczególnie w Europie, zajmowała się wyłącznie badaniem sekularyzacji, czyli dokumentowaniem zanikania przekonań i praktyk religijnych we współczesnych świeckich społeczeństwach. W zasadzie żaden specjalista z zakresu nauk społecznych nie wykazywał zainteresowania badaniem niewiary.

Najwyraźniej specjaliści ci kierowali się definicją bezreligijności opartą na sposobie myślenia, który Charles Taylor nazwał „teorią odejmowania”. Bezreligijność była przez nich rozumiana jako naturalne antropologiczne podłoże pozostające po odjęciu niepotrzebnej nadbudowy nadprzyrodzoności. Można było zatem uznawać ją – jako naturalny element antropologiczny – za coś oczywistego, coś, czego zatem nie potrzeba badać.

Dopiero dwadzieścia lat temu antropolog Talal Asad wyraził po raz pierwszy przekonanie o konieczności wypracowania antropologii bezreligijności. Od tego czasu coraz częściej pojawiają się wezwania do rozwijania socjologii porównawczej i fenomenologii bezreligijności, a także prowadzenia badań porównawczych nad rozmaitymi rodzajami świeckości i sekularyzmu.

Wykup prenumeratę „Więzi”
i czytaj bez ograniczeń

Pakiet druk + cyfra 2021

  • Krajowa prenumerata kwartalnika „Więź” na rok 2021 w wersji drukowanej. Numery: wiosna, lato, jesień, zima 2021
  • Te same numery w formatach EPUB, MOBI, PDF
  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl do końca 2021 roku

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Jeśli mieszkasz za granicą, napisz do nas na prenumerata@wiez.pl.

Pakiet cyfrowy

  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl przez kwartał lub rok (od momentu opłacenia)
  • „Więź” w formatach EPUB, MOBI, PDF przez kwartał lub rok

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Podziel się

1
Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.