Zima 2020, nr 4

Zamów

Miłość w czasie Zagłady

Fot. z archiwum autora

Małka Najmark była po wojnie jedyną Żydówką w miasteczku. Miejsce, do którego wróciła, było tym samym tylko geograficznie. Cała jej rodzina zginęła w Sobiborze. Została sama jedna na świecie, tyle że świata jej życia już nie było.

Pamięci Henryka Wujca

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Przed wojną związki miłosne, a tym bardziej małżeństwa między „kurowiakami” a „kurowerami” – chrześcijanami a Żydami z miasteczka Kurów w Lubelskiem – jeśli nawet nie były czymś niewyobrażalnym i teoretycznie mogły się zdarzyć, to się najprawdopodobniej nie zdarzyły. Działo się tak nie tyle z powodu wzajemnych uprzedzeń etnicznych, ile samej struktury społecznej, stanowej budowy ówczesnego społeczeństwa. Żydzi i chrześcijanie byli grupami osobnymi, żyjącymi we względnej separacji, żyli po sąsiedzku, ale nie byli sąsiadami. To, co było społecznie niemożliwe w miasteczku, tym bardziej niemożliwe było na jego styku z chłopskim otoczeniem, do różnic religijnych i kulturowych dołączały się różnice między miastem a wsią.

Związki miłosne między „Polakami” a „Żydami” zdarzyły się w Kurowie i okolicy dopiero w czasie wojny. Wojna jest, jak określiłby to Marcel Mauss, „totalnym faktem społecznym”, ogarnia wszystko, nie tylko niszczy „siłę żywą” oraz zasoby materialne i organizacyjne stron walczących, ale także burzy porządek społeczny. Ta wojna naruszyła przedwojenne struktury, osłabiła bariery i otwarła nowe pola kontaktów.

Badanie „ukrytych funkcji” zjawisk, „nieprzewidzianych skutków działań społecznych” itp. jest uprawnionym i pociągającym celem studiów społecznych, także socjologii wojny. Odkryte i opisane w tym szkicu dwa przypadki związków – pierwszy: między żydowską dziewczyną a wiejskim chłopakiem, drugi: między ukrywającym się młodym Żydem a wiejską dziewczyną – nie zmieniają ogólnego obrazu Zagłady i stosunku Polaków do ginących Żydów, ale go komplikują, aby zachęcać generalistów do większej rozwagi.

Wykup prenumeratę „Więzi”
i czytaj bez ograniczeń

Pakiet druk + cyfra 2021

  • Krajowa prenumerata kwartalnika „Więź” na rok 2021 w wersji drukowanej. Numery: wiosna, lato, jesień, zima 2021
  • Te same numery w formatach EPUB, MOBI, PDF oraz dodatkowo numery z roku 2020 wydane od wykupienia prenumeraty
  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl do końca 2021 roku

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Jeśli mieszkasz za granicą, napisz do nas na prenumerata@wiez.pl.

Pakiet cyfrowy

  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl przez kwartał lub rok (od momentu opłacenia)
  • „Więź” w formatach EPUB, MOBI, PDF przez kwartał lub rok

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Podziel się

Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.