Jesień 2020, nr 3

Zamów

Oleszczyk: Homofobia jest strategią obronną przed spotkaniem z sobą samym i twarzą innego

Michał Oleszczyk. Fot. Michał Helwak

Lęk przełamuje się w spotkaniu jeden na jeden. Dziś spotykają się głównie symbole, np. krzyż z tęczą, a nie twarze – mówi Michał Oleszczyk w wywiadzie dla „Tygodnika Powszechnego”.

Rozmowa Michała Okońskiego z Michałem Oleszczykiem, konsultantem scenariuszowym, filmoznawcą i krytykiem, wykładowcą Wydziału „Artes Liberales” UW i Warszawskiej Szkoły Filmowej, autorem podkastu „SpoilerMaster”, ukazała się 19 sierpnia w „Tygodniku Powszechnym”.

Oleszczyk 8 sierpnia zamieścił na Facebooku osobisty wpis: „Jesteśmy jako LGBT+ siłaczkami i siłaczami, bo od najwcześniejszych lat szkolimy się w wytrzymałości na szczególny rodzaj bólu. (…) To jest ból wymuszonej niewidzialności; wymuszonego ignorowania siebie samego”. W rozmowie z „TP” przyznaje, iż miał nadzieję, że jego opowieść „przyniesie komuś otuchę”. „Na najprostszym poziomie: że ktoś usłyszy «nie jesteś sam». Albo «nie jesteś sama»” – dodaje, zastrzegając, że to nie był jego coming out, bo zdarzyło mu się już wcześniej mówić o swojej orientacji.

„Problemem naszego czasu jest to, że każdy skupia się wyłącznie na własnym bólu”, zaś „Polacy to bardzo niewypłakany naród” – zauważa filmoznawca. Na uwagę Okońskiego „No to niech się wypłaczą. Niech wyrażą swój ból, żal i gniew – zwłaszcza słuszny”, odpowiada: „Gniew to paradoksalne uczucie”. „Mówimy o emocji, o akcie, ale też o jednym z grzechów głównych – w dodatku chyba jedynym, o którym wiemy, że Jezus też go popełnił, wywracając stoły kupców w świątyni” – zwraca uwagę, podkreślając, że nawet słuszny gniew jest grzeszny, bo „choć pozwala przeciwstawić się niesprawiedliwości, ma niebywałą właściwość zamykania oczu na innych – głównie na tych, na których się gniewamy. Zaślepia”. „Byłoby fantastycznie, gdyby energię gniewu dało się użyć wyłącznie do naprawiania krzywd, i chciałbym, żeby obecna erupcja gniewu osób LGBT+ też była źródłem zmiany na lepsze” – mówi Oleszczyk.

Wyjaśnia, że do wspomnianego Facebookowego wpisu skłoniła go sytuacja, którą niedawno przeżył w pendolino. Gdy już wysiadał z pociągu, usłyszał końcówkę rozmowy współpasażerów, w której padło zdanie: „LGBT, LGBT… Ja zawsze mówię: niech to zna swoje miejsce i wszystko będzie OK”. „Poczułem, że chcę wreszcie powiedzieć, że LGBT+ to nie jakieś «to», tylko sąsiad z przedziału, który pomógł wam wsadzić walizkę na półkę i myślał o was sympatycznie, choć wy się nie zachowywaliście sympatycznie” – mówi, zastrzegając, że w jego tekście nie było gniewu na ludzi podobnych do tamtych współpasażerów, „raczej na polityków, którzy w ostatnich miesiącach wywołali tyle złych emocji”.

„Mnie najbardziej irytuje to, jak moje państwo nie rozpoznaje rzeczywistości: że sfera jego usług publicznych czy prawodawstwa nie obejmuje sporej grupy Polek i Polaków. Przecież związki osób LGBT+ to nie jest wydumany problem. My już żyjemy w związkach. To, jak musimy się nagimnastykować, żeby prawnie zagwarantować sobie coś, co dla każdego związku jest elementarne, czasami staje się wręcz torturą – zadawaną właśnie przez państwo” – tłumaczy.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Homofobia – przyznaje krytyk – jest „strategią obronną przed spotkaniem z sobą samym”. „Nie w znaczeniu zwulgaryzowanym: «masz takie skłonności, tylko boisz się przyznać». Chodzi o coś głębszego, bardziej egzystencjalnego. Jestem czytelnikiem Levinasa, więc powiem, że chodzi o spotkanie z twarzą innego. I że dzisiaj spotykają się głównie symbole innego – np. krzyż z tęczą – a nie twarze. Każdy lęk najłatwiej przełamuje się przecież w spotkaniu jeden na jeden” – precyzuje. Jak podkreśla, „osoby LGBT+ są w bólu wyćwiczone i znają miliony małych ukłuć, a oddanie sprawiedliwości bólowi jest istotą człowieczeństwa”.

Filmoznawca wyznaje, że ma „obraz społeczeństwa jako wielkiego zgromadzenia przy stole: każdy przyniósł swoją potrawę, każdy siada do wieczerzy, a potem dzielimy się obowiązkami przy zmywaniu”. Jednocześnie wyjaśnia, że „jedną z egzystencjalnych strategii, które osoby LGBT+ przyjmują, żeby nadrobić deficyt właściwej samooceny, jest albo pracoholizm, albo nadmierne wręcz nakierowanie na służbę innym”. „Ale ja już wiem, że to nie jest tak, że «zasłużyłem sobie» na miejsce przy stole, choćby pracą dydaktyczną. Ja na to miejsce zasługiwałem od samego początku, przez sam fakt bycia człowiekiem” – mówi.

DJ

Podziel się

Wiadomość

Komentarze (8)

Nawet orzeczenia „starego” Trybunału Konstytucyjnego stwierdzały, że równość wobec prawa nie jest absolutna. Absolutna równość wobec praw jest tylko w przypadku takich osób, które pozostają w dokładnie takiej samej sytuacji (mają takie same obowiązki). Ustawodawca ma prawo różnicować prawa osób znajdujących się w odmiennych sytuacjach. Sytuacja osób heteroseksualnych i homoseksualnych jest inna wobec obowiązku podtrzymania gatunku. Dlatego równość małżeńska jest nieuprawniona. Owszem, nierówności muszą być uzasadnione, i tu zgoda, często nie są. Ale prawo stanowione jest niedoskonałe i nigdy nie będzie. Wprowadza nierówności nie tylko wobec związków homoseksualnych ale np. wobec związków wychowujących potomstwo. Podatek VAT jest podatkiem od posiadania dzieci, bo im więcej ich masz, tym więcej łożysz na budżet państwa. i to ma więcej społecznych skutków negatywnych niż brak równouprawnienia, bo temu nie przeczę, związków homoseksualnych. Ale jakoś media liberalne nad dyskryminacją rodziców się nie użalają proporcjonalnie do troski o LGBT+.

Sek w tym, ze instytucja malzenstwa nie ma nic wspolnego z „obowiazkiem podtrzymania gatunku” (mimochodem zakladam, ze sporo malzenstw by sie na taka wulgarna definicje obrazylo – szczegolnie tych nie mogacych miec dzieci). Dzieci nie rodza sie z malzenstwa (w Polsce dzisiaj juz okolo 1/4 dzieci rodzi sie poza malzenstwami) i warunkiem zawarcia malzenstwa nie jest ich posiadanie – moga do niego wstapic osoby, ktore biologicznie nie moga miec dzieci (nie chodzi tutaj o bezplodnosc, ale np. o osoby starszego wieku), wiec jaka tu roznica wobec par tej samej plci? Te pary i tak beda razem (ja do nich naleze) i uregulowanie prawne takich zwiazkow wielu ludziom pomoze i nikomu nie zrobi zadna krzywde, wiec w czym tu problem?

Tak jakby zabezpieczenie praw obywateli płacących podatki poprzez model związków partnerskich byłby dla kogoś problemem i to dla osób homoseksualnych jak i heteroseksualnych.

Fundamentalne kwestie uzgodnione między dwoma osobami typu dziedziczenie, zgoda na wiedzę o stanie zdrowia nie powinny zależeć od płci czy orientacji.

Ta kwestia jest tak fundamentalna, że nie potrafię zrozumieć blokady przed jej uregulowaniem.

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.