Jesień 2020, nr 3

Zamów

„O Polsko! […] twa zguba w Rzymie!”. Kłopoty polskich romantyków z papiestwem

Adam Mickiewicz na okładce „Poezye ADAMA MICKIEWICZA”. Warszawa, księgarnia Gebethnera i Wolfa, 1888

Mickiewicz jako mistyczny polityk – podobnie jak Krasiński, a inaczej niż Słowacki – zaangażował się w dyplomację watykańską. Podczas dwu słynnych audiencji u Piusa IX zamierzał przekonać do swych idei papieża. Nie udało się to, bo i udać nie mogło.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Rzym romantyków, a ściślej romantyczne spory ze Stolicą Apostolską doczekały się po kilku dziesięcioleciach znamiennej interpretacji. W pochodzącym z roku 1900 Legionie Wyspiański nawiązał do spotkania Mickiewicza i Krasińskiego w Stolicy Piotrowej. Akcję swego utworu umieścił w latach 1845–1848 – „Gdy padną kościoły Romy, / gdy sklepienia Piotrowe rozpękną / […]” (s. 125)1 – a zatem w momencie przełamania dotychczasowego porządku, w czasie gwałtownych konwulsji historii.

Na początku dramatu znalazła się scena w Watykanie z autentycznymi historycznymi bohaterami, którzy nigdy w takiej konfiguracji, w jakiej znaleźli się w wizji Wyspiańskiego, nie spotkali się. Byli to: papież Grzegorz XVI, Makryna Mieczysławska – osiadła w Rzymie fałszywa zakonnica katolicka, bardzo ceniona przez romantyków i polską emigrację polistopadową – ks. Aleksander Jełowicki i car Mikołaj I.

„Starzec wylękły, przygarbiony” ukazany jest tu inaczej niż w czarnej legendzie romantyków: empatycznie utożsamia się z męką matki Makryny, zafascynowany „piorunową siłą” jej słów. Wyspiański poprawia historię – pokazuje, jak być mogło, jak być powinno. Doczesnej sile cara przeciwstawiona jest duchowa moc cierpienia mesjanistycznego.

Wykup prenumeratę „Więzi”
i czytaj bez ograniczeń

Pakiet druk + cyfra

  • Krajowa prenumerata kwartalnika „Więź” na rok 2021 w wersji drukowanej. Numery: wiosna, lato, jesień, zima 2021
  • Te same numery w formatach EPUB, MOBI, PDF oraz dodatkowo numery z roku 2020 wydane od wykupienia prenumeraty
  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl do końca 2021 roku

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Jeśli mieszkasz za granicą, napisz do nas na prenumerata@wiez.pl.

Pakiet cyfrowy

  • Dostęp do treści kwartalnika „Więź” na Więź.pl przez kwartał lub rok
  • „Więź” w formatach EPUB, MOBI, PDF przez kwartał lub rok

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, wybierz prenumeratę sponsorską. Twoje nazwisko zostanie podane w kolejnym numerze w „Podziękowaniach dla Przyjaciół”.

Podziel się

Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.