Wiosna 2022, nr 1

Zamów

Uniwersalność rewolucji czy polska państwowość?

Andrzej Friszke. Warszawa, kwiecień 2015. Fot. Adam Walanus / adamwalanus.pl

W antytezie państwo–rewolucja Andrzej Friszke znakomicie pokazuje główną oś sporu polskiej lewicy: stosunek do niepodległego państwa polskiego. Dla socjalistów niepodważalny aksjomat stanowiła niepodległa Polska, dla komunistów spełnieniem marzeń była powszechna rewolucja proletariacka.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Andrzej Friszke, Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920, Wydawnictwo Krytyki Politycznej i Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2020, 628 s.

Postawienie pytania o zasadność odbudowy państwa narodowego – w sytuacji, gdy rodziła się epoka równości, braterstwa i powszechnej szczęśliwości, obiecująca świat bez granic, wojen i podziałów społecznych – mogło się wydawać przed ponad 100 laty na ziemiach polskich jak najbardziej uprawnione. Rozstrzygnięcie dylematu „państwo czy rewolucja?” miało wtedy fundamentalne znaczenie dla przyszłości Polaków i pozostałych narodowości zamieszkujących obszar dawnej Rzeczypospolitej. Andrzej Friszke w swojej najnowszej książce przypomina to fundamentalne pytanie, pokazując w fascynujący sposób, że zwycięstwo idei państwa wcale nie było do końca przesądzone – istniała bowiem też grupa Polaków, którzy od początku stawiali na rewolucję.

Dla współczesnych mieszkańców naszego kraju zaskakująca lub wręcz szokująca może wydawać się teza, że na przełomie XIX i XX wieku idea odbudowy państwa polskiego była równie abstrakcyjna i nierealna, co prawdopodobieństwo wybuchu powszechnej rewolucji proletariackiej, która zmiecie istniejące stosunki i hierarchie społeczne oraz stworzy nowy, sprawiedliwy świat. Były to wówczas dwa wielkie, od początku wykluczające się marzenia, ale wspólną ich cechę stanowiła właśnie iluzoryczność i całkowita w ówczesnych realiach utopijność.

Wykup prenumeratę „Więzi”
i czytaj bez ograniczeń

Pakiet druk + cyfra

  • 4 drukowane numery kwartalnika „Więź”,
    z bezpłatną dostawą w Polsce (poczynając od numeru 1/2022)
  • Pełny dostęp online do artykułów kwartalnika i treści portalu Więź.pl na 365 dni (od momentu zakupu)
  • W tym samym czasie: bieżące numery „Więzi” w formatach epub, mobi, pdf

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, możesz wybrać prenumeratę sponsorską.

Jeśli mieszkasz za granicą Polski, napisz do nas: prenumerata@wiez.pl.

Pakiet cyfrowy

  • Pełny dostęp online do artykułów kwartalnika i treści portalu Więź.pl (od momentu zakupu) przez 90 lub 365 dni
  • Kwartalnik „Więź” w formatach epub, mobi, pdf przez kwartał lub rok

Aby dodatkowo wesprzeć „Więź”, możesz wybrać prenumeratę sponsorską.

Podziel się

Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.