Jesień 2022, nr 3

Zamów

2022 Rokiem Żydowskiego Dziedzictwa Kielc oraz Pamięci o Ofiarach Kieleckiego Getta

79. rocznica zagłady kieleckiego getta. Na zdjęciu na prawo od pomnika, tyłem przemawiający Bogdan Białek. Kielce, 20 sierpnia 2021. Fot. Urząd Miasta Kielce

Okazją do obchodów jest 160. rocznica osadnictwa Żydów w Kielcach oraz 80. Zagłady Żydów z miejscowego getta.

Rada Miasta Kielce jednogłośnie zdecydowała w czwartek, że 2022 to Rok Żydowskiego Dziedzictwa Kielc oraz Pamięci o Ofiarach Kieleckiego Getta. Inicjatorem projektu uchwały było Stowarzyszenie im. Jana Karskiego w Kielcach.

Średniowieczny rodowód i zakaz

Wydarzenie to było komentowane w czwartek w cyklu online „ABC Dziedzictwa Żydowskiego” przez Bogdana Białka, prezesa Stowarzyszenia, oraz Yaacova Kotlickiego, prezesa Ziomkostwa Kieleckich Żydów w Izraelu.

Białek tłumaczył, że bezpośrednią inspiracją była przypadająca w tym toku 160. rocznica osadnictwa Żydów w Kielcach oraz 80. rocznica Zagłady Żydów z miejscowego getta.

Wyraził oczekiwanie, że po przyjęciu przez radnych uchwały w obchody włączą się także placówki miejskie. Jednocześnie zapowiedział, że Stowarzyszenie im. Jana Karskiego przygotuje bardzo bogaty program obchodów i wydarzeń, adresowany głównie do młodych.

Choć Kielce mają średniowieczny rodowód – zwrócił uwagę Białek – Żydzi przez długie wieki nie mogli się tu osiedlać, ponieważ nie zezwalali na to właściciele Kielc, biskupi krakowscy. – Dopiero w roku 1862, na mocy rozporządzenia Aleksandra Wielopolskiego, nadano Żydom w Królestwie Polskim prawa obywatelskie i zniesiono obowiązujące ograniczenia dotyczące osadnictwa i nabywania ziem. Przez osiemdziesiąt lat, aż do zagłady getta w 1942 roku, Żydzi żyli w naszym mieście i współtworzyli jego dziedzictwo – zauważył.

Przypomniał, że bezpośrednio przed wybuchem II wojny światowej licząca ok. 20 tysięcy osób społeczność żydowska stanowiła 35 proc. mieszańców Kielc. Wojnę przeżyło ledwie 500 z nich.

Yaacov Kotlicki wyraził z kolei nadzieję, że obchody skoncentrują się na propagowaniu tolerancji oraz będą dokumentowane i archiwizowane.

Rok Żydowskiego Dziedzictwa Kielc oraz Pamięci o Ofiarach Kieleckiego Getta zainaugurowany został nieoficjalnie 27 stycznia przy pomniku Menora podczas uroczystości zorganizowanej z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Żydzi w Kielcach i pamięć o nich

Po reformach Aleksandra Wielopolskiego w 1862 r. władze carskie ogłosiły dekret zezwalający Żydom na osiedlanie się w Kielcach. Zaledwie 6 lat później – w 1868 r. – powstała tu samodzielna gmina żydowska, założono też cmentarz wyznaniowy.

Getto w Kielcach utworzono natomiast na mocy rozporządzenia niemieckiego starosty miejskiego z 31 marca 1941 roku. Jego teren zajmował 0,46 km. kw., co stanowiło około 1,1 proc. ówczesnego obszaru miasta. Znajdowało się tam 500 budynków mogących pomieścić 15 tys. osób. Jego likwidacja nastąpiła w 1942 r. w dniach 20-24 sierpnia, kiedy to wywieziono do obozu w Treblince ok. 20-21 tys. osób. Na miejscu zastrzelono ok. 1,5 tys., głównie starszych, chorych i dzieci.

Stowarzyszenie im. Jana Karskiego, które powstało w 2005 roku w Kielcach, organizuje w powołanym przez siebie Instytucie Kultury Spotkania i Dialogu m.in.: zajęcia edukacyjne dla młodzieży szkolnej, studentów, nauczycieli i innych grup zawodowych, związane z historią i kulturą żydowską, stereotypami, uprzedzeniami, tolerancją.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Co roku Stowarzyszenie upamiętnia ofiary Holokaustu oraz ofiary pogromu z 1946 r.

Przeczytaj też: Zagłada jest częścią historii chrześcijaństwa

KAI, DJ

Podziel się

1
Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.