Jesień 2020, nr 3

Zamów

Biblijna wizja sprawiedliwości społecznej

Rabin David Rosen. Fot. Mazur/catholicnews.org.uk/Flickr/CC BY-NC-SA 2.0

Tora uznawała, że problemy zadłużonego rolnika mają charakter nie tylko indywidualny, ale również społeczny, w związku z czym – w ramach roku szabatowego – nakazywała darowanie mu długów.

Wyrazem zrozumienia dramatycznej złożoności natury własności prywatnej jest biblijna idea roku szabatowego, który sam w sobie może być modelem – lub przynajmniej inspiracją – zbiorowej odpowiedzialności społecznej.

U jego podstaw leży stwierdzenie z Księgi Kapłańskiej (25,23): „ziemia należy do Mnie, a wy jesteście u Mnie przybyszami i osadnikami”. Jako ludzie jesteśmy niczym więcej niż osadnikami na Bożej ziemi, a co za tym idzie – wszystkie rzeczy materialne są nam dane jedynie w dzierżawę, abyśmy używali ich dla dobra wspólnego.

Odpowiedzialność społeczna w roku szabatowym wyrażała się nie tylko poprzez nieuprawianie ziemi i pozostawienie jej naturalnych owoców wszystkim potrzebującym, ale także w umarzaniu długów (Pwt 15). Aby zrozumieć ten nakaz Pisma, musimy dostrzec warunki, w jakich funkcjonowała biblijna społeczność rolnicza. Nie było to dzisiejsze społeczeństwo komercyjne, w którym pożyczanie pieniędzy jest stałym elementem rzeczywistości gospodarczej. Pożyczki były udzielane rolnikowi w trudnej sytuacji, gdy jego plony były nikłe lub żadne, a także gdy stracił zasoby, dzięki którym mógł kontynuować uprawę. W takim wypadku Tora wprost zachęcała innych członków społeczności do pomocy potrzebującemu w jego kłopotach poprzez udzielenie mu pożyczki (Pwt 15,8). Poszkodowany mógł ją spłacić po udanych żniwach.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

Ponieważ udzielenie pożyczki było uczynkiem dobroczynnym, nie wolno było czerpać korzyści z krzywdy drugiego człowieka przez naliczanie odsetek. Mimo to jeśli rolnikowi nie udawało się wyjść z kryzysu, groziło mu permanentne ubóstwo. Tora uznawała, że jego problemy mają charakter nie tylko indywidualny, ale również społeczny, w związku z czym – w ramach roku szabatowego – nakazywała darowanie długów. Nakaz ten nie był usprawiedliwieniem niegospodarności, ale raczej wezwaniem wszystkich członków wspólnoty do wzięcia odpowiedzialności za budowę społeczeństwa równościowego, opartego na zasadzie socjoekonomicznej równowagi między bardziej i mniej uprzywilejowanymi członkami grupy – równowagi kluczowej dla rozwoju i bezpieczeństwa tych ostatnich.

To jest fragment tekstu, który ukazał się w kwartalniku „Więź”, zima 2017.

KUP „WIĘŹ” w wersji papierowej lub elektronicznej!

Kwartalnik „Więź”, zima 2017
Kwartalnik „Więź”, zima 2017: Miłuj obcego jak siebie samego

Podziel się

Wiadomość

Dodaj komentarz

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.