Jesień 2020, nr 3

Zamów

„Plucie w twarz” ofiarom czy spojrzenie im w oczy?

Zbigniew Nosowski. Fot. Więź

„Widziałem i czułem, że ktoś mnie słucha. Z uwagą i zainteresowaniem. Na twarzy abp. Gądeckiego widać było emocje, a nawet wzruszenie” – pisze po dwugodzinnej rozmowie z przewodniczącym episkopatu jedna z osób wykorzystanych seksualnie przez księdza.

Zakończyła się pierwsza tura spotkań abp. Stanisława Gądeckiego z ofiarami przemocy seksualnej ze strony duchownych. Nie jest znana dokładna liczba osób, które wzięły w nich udział. Wiadomo, że zaproszenia przyjęło na razie ogółem 28 osób pokrzywdzonych przez księży. Część spotkań odbędzie się w późniejszym terminie.

W swojej wypowiedzi abp Gądecki podkreślił, że każde z odbytych do tej pory spotkań było dla niego ważne, poszerzało wiedzę i uwrażliwiało. Złożył też ważną deklarację: „Ból i cierpienie osób pokrzywdzonych wymagają od wszystkich – od biskupów i przełożonych zakonnych, od duchownych i świeckich – bezwarunkowego zaangażowania w proces zgłaszania, wysłuchiwania, naprawy i zapobiegania tego rodzaju przestępstwom”.

Uczciwe spotkanie z drugim człowiekiem ma moc przemieniającą. Może tak jest również w przypadku przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski?

Zupełnie inaczej ocenia natomiast te spotkania Marek Lisiński, prezes Fundacji „Nie Lękajcie Się” zrzeszającej część ofiar przemocy seksualnej duchownych. Według niego spotkania abp. Gądeckiego z osobami wykorzystanymi seksualnie to „naplucie w twarz” ofiarom księży. Wzburzenie prezesa wzbudził zwłaszcza fakt, że przedstawiciele Kościoła przesunęli spotkania z członkami jego fundacji na późniejszy termin. Jego zdaniem, przewodniczący KEP „nie chce wysłuchać naszego stanowiska, ponieważ niewygodnie słucha się przykrej prawdy”. Oburzające dla Marka Lisińskiego było także wspominanie przez arcybiskupa o sprawcach tych zbrodni w komunikacie po spotkaniach z ofiarami.

Trzeba wyjaśnić, że Lisiński sam w młodości doświadczył przemocy seksualnej ze strony księdza diecezji płockiej. Dlatego również on był adresatem zaproszenia z KEP. Najpierw ostro publicznie protestował przeciwko zaproponowanej formule spotkań indywidualnych i prywatnych, domagając się spotkania zbiorowego i publicznego. Wzywał też inne osoby skrzywdzone do odrzucenia zaproszeń. Później jednak sam postanowił przyjąć zaproszenie. Otrzymał wtedy odpowiedź od sekretarza przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, że spotkanie musi zostać przełożone na termin późniejszy niż pierwotnie planowano.

Z uwagą i zainteresowaniem

Wobec tak rozbieżnych opinii nie mogę nie powiedzieć publicznie tego, co sam wiem o przebiegu pierwszej tury tych spotkań.

O komentarz do spotkania z abp. Stanisławem Gądeckim poprosiłem przede wszystkim jednego z uczestników – Wiktora Poryckiego. Niedawno publikowaliśmy tu jego tekst „Niestety mam pamięć. Moja krzywda i moje postulaty do biskupów”. Odpisał mi w taki sposób:

„Widziałem i czułem, że ktoś mnie słucha. Z uwagą i zainteresowaniem. Rozmowa trwała dwie godziny. To nie było spotkanie, na którym druga strona była obecna li tylko ciałem. Abp Gądecki był wyraźnie poruszony. Na jego twarzy widać było emocje, a nawet wzruszenie. Dopytywał o wiele rzeczy. I nie żachnął się, kiedy zapowiedziałem na początku, że nie będę spraw owijał w bawełnę, bez względu na konsekwencje. To, co miałem do powiedzenia, wcale nie było miłe i zgodne z oficjalną linią episkopatu.

Miałem wrażenie, że mojemu rozmówcy otwierają się oczy na sprawy dotychczas nieznane – na pewno było tak w kwestii możliwości wykorzystywania internetu, także przez duchownych (lub osoby podające się za księży), do uwodzenia osób nieletnich i nawiązywania relacji, które są nie tylko grzechem, ale i przestępstwem. Podkreślałem też, że niektórzy księża wykorzystujący seksualnie dzieci czy młodzież mają dwie twarze, a może nawet dwie osobowości: są świetnymi duszpasterzami i jednocześnie oprawcami.

Wiele z ofiar, o ile nie wszystkie, ma bardzo niską samoocenę. Dla mnie również z tego powodu spotkanie z przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski było wyjątkowym przeżyciem”.

To oczywiste, że do tych spotkań doszło za późno. Lepiej jednak późno niż jeszcze później

W dodatkowej rozmowie telefonicznej Wiktor Porycki mówi, że przedstawił abp. Gądeckiemu nie tylko swoją krzywdę i doświadczenia, lecz także postulaty wobec polskich biskupów, m.in. te, które opisał w tekście dla serwisu Więź.pl. Podkreśla, że przewodniczący KEP nie tylko go uważnie słuchał, ale też notował najważniejsze postulaty. Abp Gądecki z zainteresowaniem przyjął również materiały, które przekazał mu Porycki. Przyszłość pokaże, na ile z nich skorzysta.

Sam ze swej strony mogę dodać jeszcze jeden fakt. Tak się składa, że jestem w bliskim kontakcie z inną osobą pokrzywdzoną zapraszaną na spotkanie z przewodniczącym KEP. Uczestniczyłem nawet w próbach ustalania terminu. Niestety, były to próby bezskuteczne. Nie udało się bowiem znaleźć daty spotkania odpowiadającej wszystkim planowanym uczestnikom. Ze spotkania jednak nie zrezygnowano, a jedynie odłożono je na okres późniejszy, obecnie bliżej nieokreślony. Zatem wiem na pewno, że nie tylko prezes „Nie Lękajcie Się” i jego współpracownicy z fundacji czekają nadal w kolejce.

Przemieniająca moc spotkania

Rozumiem powody frustracji Marka Lisińskiego. Od kilku lat, mimo licznych apeli z jego strony, do tej pory nie doszło do spotkania z żadnym z polskich biskupów katolickich (trzeba jednak pamiętać, że spotykały się z Lisińskim inne osoby zaangażowane w imieniu Kościoła w prace na rzecz ofiar wykorzystywania seksualnego). Wśród licznych błędów i zaniedbań polskich biskupów, o których wielokrotnie tu pisałem, jest również fakt, że do tej pory ich spotkania z ofiarami duchownych albo się nie odbywały (w przypadku hierarchów kwestionujących taką potrzebę), albo były niemal całkowicie owiane tajemnicą. Dopiero niedawno bp Andrzej Czaja w swoim poruszającym październikowym liście pasterskim napisał, że „w niejednej rozmowie” doświadczył cierpienia i bólu osób pokrzywdzonych przez duchownych.

Do aktualnych spotkań abp. Gądeckiego z ofiarami najprawdopodobniej nie doszłoby, gdyby nie wezwanie płynące z Watykanu przed lutowym (absolutnie bezprecedensowym!) spotkaniem papieża z przewodniczącymi krajowych konferencji episkopatów. Początkowo wydawało się, że inicjatywa polskich spotkań okaże się kompletnym fiaskiem – zaczęło się bowiem od zapowiedzi spotkania z… jedną ofiarą oraz nieprzemyślanych i niezrozumiałych słów abp. Gądeckiego o cierpieniu, którego potrzebuje Kościół „za swoją egzystencję”. Potem jednak coś pękło, coś się zmieniło.

Spotkania odbywały się poza Sekretariatem Konferencji Episkopatu. To ważne: wszyscy uczestnicy spotkania byli „nie u siebie”

Duchowni uczestniczący w spotkaniach i organizujący je stanowczo nie chcą odpowiadać na żadne moje pytania, szanując prywatność poszczególnych osób. Udało mi się jednak ustalić w innych dobrze poinformowanych źródłach, że spotkania odbywały się w ciągu kilku ostatnich dni, poza Sekretariatem Konferencji Episkopatu. To bardzo ważna decyzja organizacyjna. Nie było tak, że przewodniczący episkopatu przyjmował skrzywdzone osoby w swoim gabinecie. Było inaczej: wszyscy uczestnicy spotkania byli „nie u siebie”, co tworzyło inny klimat rozmowy niż w biurze. Na każdego rozmówcę poświęcono naprawdę dużo czasu. Były to rozmowy ważne i uważne.

Czytasz Więź? Wspieraj od dziś

W świetle wiedzy, jaką posiadam, śmiem twierdzić, że pierwsze spotkania przewodniczącego polskiego episkopatu z ofiarami duchownych wcale nie były plunięciem im w twarz, lecz głębokim spojrzeniem im w oczy. Filozofia dialogu uczy, że uczciwe spotkanie z drugim człowiekiem ma moc przemieniającą. Może tak jest również w przypadku przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski? W końcu takich słów jak cytowane wyżej wezwanie wszystkich katolików do „bezwarunkowego zaangażowania w proces zgłaszania, wysłuchiwania, naprawy i zapobiegania tego rodzaju przestępstwom” [podkr. moje – ZN] nie rzuca się na wiatr. To oczywiste, że do tych spotkań doszło za późno. Lepiej jednak późno niż jeszcze później.

Gdy spytałem Wiktora Poryckiego, co czuł, czytając, że spotkania z abp. Gądeckim to plucie w twarz ofiarom, uchylił się od dokładnej odpowiedzi. Wyjaśnił, że nie chciałby swym komentarzem wprowadzać kolejnych różnic czy wręcz podziałów pomiędzy osobami skrzywdzonymi przez duchownych. Stwierdził jedynie, że pan Lisiński „nieco się zagalopował”.

Powstrzymam się więc i ja od publicystycznych hipotez próbujących rozumieć czy wyjaśniać ostry sprzeciw Fundacji „Nie Lękajcie Się” wobec pierwszej tury spotkań ofiar przemocy seksualnej z przewodniczącym KEP. Zastanawiam się, czy można mieć nadzieję, że gdy w przyszłości dojdzie wreszcie do spotkania biskupów z osobami zaangażowanymi w działalność tej organizacji, będzie to spotkanie obustronnie przemieniające?

Podziel się

Wiadomość

Komentarze (4)

Dwa tygodnie temu, mimo wyraźnego zakazu papieża Franciszka, abp J.Paetz, zwyrodnialec, który molestował kleryków i księży, odprawiał mszę publicznie w katedrze w Poznaniu razem z abp.Gądeckim. To najlepszy dowód na postawę przewodniczącego KEP i właściwie mogłabym na tym poprzestać, bo to dyskredytuje abp.Gądeckiego całkowicie. Dodam jednak, że od 5 lat abp Gądecki , odmawia spotkania z Fundacją Nie Lękajcie Się, reprezentującą ofiary i będącą częścią międzynarodowej organizacji ECA. Szanowny Panie Zbigniewie, cieszę się, że ma Pan przekaz od osoby, dla której rozmowa była ważna i przyniosła jej ulgę i poczucie zrozumienia. Nie przeceniałabym jednak tego zdarzenia. Abp Gądecki nie spotyka się z ofiarami z własnej woli, ale z nakazu papieża i jako doświadczony i leciwy już kapłan, na odpowiedzialnym stanowisku, powinien lepiej znać temat. To chyba nie czas na dowiadywanie się o metodach działań pedofilów w internecie i zastanawianie się czy grzech pedofilii jest przestępstwem, czy nie. To teraz od ofiar będzie się uczył, że księża mogą mieć dwa oblicza… ? Proszę wybaczyć, ale nie wierzę w cudowne przemienienie abp Gądeckiego… Fundacja Nie Lękajcie Się wie, jak do tej pory była traktowana i jak pluto w twarz ofiarom w każdej kurii, do której się zgłaszały. Pan Marek Lisiński jest wspaniałą osobą, która pomaga wielu pokrzywdzonym. Dzięki jego odwadze,determinacji i bardzo ciężkiej pracy, coś zaczyna się zmieniać w postrzeganiu tego problemu przez społeczeństwo. Oburzają mnie Pana słowa na temat obustronnej przemiany. Kościół systemowo od dziesięcioleci (na całym świecie) kryje przestępców i powinien wreszcie zacząć coś z tym robić, bo to skandal. Kościół naraża kolejne dzieci na gwałty pedofilów, nie usuwając ich z miejsc, gdzie mają do nieletnich nieograniczony dostęp. Kościół poniża ofiary, odmawia nie tylko spotkań, ale odszkodowań, a zasądzone wyroki kieruje na drogę odwoławczą, łącznie z kasacją. Kościół manipuluje opinią publiczną, mydląc ludziom oczy kolejnymi terminami wydawania „białych ksiąg” i stwarzaniem pozorów, jak wiele się robi w materii poradzenia sobie z problemem pedofilii wśród duchownych. Panie Zbigniewie, myślę, że „nieco zagalopował” się Pan w snuciu swoich, pełnych nadziei wizji…

Dziękuję za Pani uwagi. W powyższym tekście nie dokonywałem ani ogólnej oceny działań Episkopatu Polski w tej dziedzinie (co czyniłem wielokrotnie), ani ogólnej oceny działań Fundacji „Nie Lękajcie Się”. Pisałem o konkretnej sprawie. Nie snułem tu żadnych „swoich, pełnych nadziei wizji”. Pisałem co wiem w tej sprawie.
Rozumiem Pani przekonanie, że ktoś jest „wspaniałą osobą”, a ktoś inny człowiekiem całkowicie zdyskredytowanym. Mnie życie uczy jednak, żeby takich przekonań nie absolutyzować, bo zarówno tym, których uważam za wspaniałych, przydarzają się błędy, jak i ci, których uważam za zdyskredytowanych, potrafią się niekiedy zmieniać na lepsze.

Abp Paetz ma się ciągle dobrze i nigdy, nigdy nie słyszałam , aby za to co robił przepraszał, aby za zgorszenie , które zrobił, bił się w piersi. Dlatego wiarygodność abp Gądeckiego jest niska. Bardzp

Po przeczytaniu tekstu pana Nosowskiego mam jednak odczucie, że -delikatnie, bo delikatnie- dyskredytuje Pana Lisińskiego.
Nie słyszałam nigdy w kościele homilii, która wyraźnie piętnowałaby pedofilię czy jakiekolwiek inne niewłaściwe zachowania księży. O tym czytam w Tygodniku Powszechnym (dzięki Bogu). Za to ostatnio na mszy proboszcz w mojej parafii z tytułem doktora, nauczyciel homiletyki w seminarium, bardzo popierał i odwoływał się chętnoe do filozofii ojca Rydzyka. Jaki jest poziom intelektualno-moralny niektórych polskich księży?
To jakże oni mogą sppkrzeć prawdzie w oczy i się „przemienić”??? Natomiast jestem pewna, że nie nam oceniać zachowanie Pana Lisińskiego, (ofiary? poszkodowanego? ocalonego?) który przez tyle lat zmaga się z traumą molestowania przez kogoś, kto Bogiem wyciera seoje grzeszne usta. „Tyle o sobie wiemy, na ile nas sprawdzono” – napisała nasza Noblistka.

Pozostaw odpowiedź AdriannaAnuluj pisanie odpowiedzi

Twoje dane będą przetwarzane w celu publikacji komentarza, a ich administratorem będzie Towarzystwo Więź. Szczegóły: polityka prywatności.